Akontacije poreza na dobit: kako se plaćaju i kako se računaju

Da li kao novoosnovana firma moram da počnem da plaćam porez na dobit? Odgovor na ovo
pitanje može biti:

Da li novoosnovana firma plaća akontaciju poreza na dobit?

U praksi, novoosnovane firme najčešće ne plaćaju porez na dobit tokom godine u kojoj su osnovane, sve dok se poslovna
godina ne završi i ne utvrdi konačan rezultat poslovanja.

Ako firma na kraju godine ostvari dobit, obračunava se porez na dobit, a na osnovu tog obračuna određuje se i mesečna
akontacija poreza na dobit za narednu godinu.

Šta kaže Zakon o porezu na dobit pravnih lica?

Prema Zakonu o porezu na dobit pravnih lica, obveznik koji u toku godine otpočne sa obavljanjem delatnosti dužan je da
podnese poresku prijavu u roku od 15 dana od dana upisa u registar nadležnog organa.

U toj poreskoj prijavi obveznik daje procenu prihoda, rashoda i dobiti za poreski period, kao i obračun mesečne
akontacije poreza na dobit.

Član 64.

Obveznik poreza koji u toku godine otpočne sa obavljanjem delatnosti dužan je da podnese poresku prijavu u
roku od 15 dana od dana upisa u registar nadležnog organa.

Kada se osnuje nova firma, odnosno društvo sa ograničenom odgovornošću, Poreskoj upravi se predaje poreska prijava
PP-PDP, najčešće sa vrstom prijave koja se odnosi na otpočinjanje delatnosti.

Ako firma očekuje da će odmah početi sa poslovanjem i ostvariti dobit na kraju godine, može se odlučiti da odmah počne
sa plaćanjem akontacije poreza na dobit.

Na kraju godine, ukupan iznos uplaćenih akontacija oduzima se od konačne obaveze poreza na dobit, čime se smanjuje iznos
koji firma treba dodatno da plati.

Kako najčešće postupaju novoosnovane firme?

U praksi, veliki broj novoosnovanih firmi čeka kraj poslovne godine i konačan obračun poreza. Tek nakon toga se utvrđuje
da li postoji obaveza plaćanja poreza na dobit.

Razlog za to je što mnoge firme u prvoj godini poslovanja budu u gubitku, pa nije uvek opravdano plaćati akontaciju
unapred.

Zato je važno da rukovodstvo firme pripremi realan plan poslovanja i proceni da li će na kraju godine ostvariti dobitak ili gubitak. Na osnovu toga se može bolje planirati cash flow i budući odlivi tokom poslovne godine.

Primer 1: Novoosnovana firma koja nije plaćala akontacije

Uzmimo primer društva koje je osnovano 01.01.2024. godine i podnosi poreski bilans za 2024. godinu.

• Poreska dobit nakon svih korekcija iznosi: 1.000.000 RSD
• Stopa poreza na dobit je: 15%
• Ukupna obaveza za porez na dobit iznosi: 150.000 RSD
• Društvo tokom 2024. godine nije plaćalo akontacije poreza na dobit.

U tom slučaju, akontacija za 2025. godinu računa se tako što se konačna poreska obaveza podeli na 12 meseci:

150.000 RSD / 12 meseci = 12.500 RSD mesečno

Rok za plaćanje konačne obaveze za 2024. godinu je 30. jun 2025. godine.

To znači da firma plaća 150.000 RSD poreza za 2024. godinu i počinje da plaća mesečnu akontaciju poreza na dobit za
2025. godinu u iznosu od 12.500 RSD.

U praksi, ako se prijava PP-PDP preda 15. marta 2025. godine, firma tada plaća ceo porez za 2024. godinu, kao i
akontacije za januar i februar 2025. godine. Akontacija za mart dospeva 15. aprila.

Rok za plaćanje akontacije poreza na dobit je 15. u mesecu za prethodni mesec.

Akontacije se mogu uplatiti i unapred za celu godinu.

Kakva je situacija sa firmama koje već posluju godinama?

Kod firmi koje posluju duži niz godina, akontacije poreza na dobit se najčešće plaćaju mesečno, na osnovu prethodno
utvrđene poreske obaveze.

Prema članu 63. Zakona o porezu na dobit pravnih lica, poreski obveznik je dužan da podnese poresku prijavu u kojoj je
obračunat porez za period za koji se utvrđuje porez.

Uz poresku prijavu podnosi se i poreski bilans. Poreska prijava za porez na dobit podnosi se u roku od 180 dana od dana
isteka poreskog perioda.

U praksi, poreska prijava za porez na dobit podnosi se najkasnije do 30. juna naredne godine, što je ujedno i krajnji
rok za plaćanje poreza na dobit za prethodnu godinu.

Primer 2: Firma plaća akontacije, ali je konačni porez veći

Uzmimo primer firme koja godinama posluje sa dobitkom i redovno plaća mesečne akontacije.

• Mesečna akontacija iznosi: 10.000 RSD
• Ukupno plaćeno kroz akontacije za 12 meseci: 120.000 RSD
• Konačna poreska osnovica iznosi: 2.000.000 RSD
• Porez na dobit iznosi: 300.000 RSD

Pošto je firma kroz akontacije već uplatila 120.000 RSD, potrebno je da doplati samo razliku:

300.000 RSD – 120.000 RSD = 180.000 RSD

U ovom slučaju, za narednu godinu mesečna akontacija biće viša:

300.000 RSD / 12 meseci = 25.000 RSD mesečno

Plaćanje akontacija ne mora biti loše za društvo, naročito ako firma raste ujednačenom stopom. Na taj način se poresko
opterećenje raspoređuje tokom cele poslovne godine.

Najveći udar na cash flow obično nastaje kod firmi koje u tekućoj godini ostvare značajno veću dobit u odnosu na
prethodnu godinu. Taj udar se najčešće javlja u periodu od marta do juna, kada se podnose poreske prijave i plaća porez
na dobit.

Primer 3: Firma je uplatila više akontacija nego što iznosi konačna obaveza

U ovom primeru firma je tokom godine plaćala mesečne akontacije, ali je konačna poreska obaveza niža od ukupno uplaćenog
iznosa.

• Ukupno uplaćeno kroz akontacije: 120.000 RSD
• Konačna obaveza za porez na dobit: 96.000 RSD
• Pretplata za naredni period: 24.000 RSD

Nova mesečna akontacija iznosi:

96.000 RSD / 12 meseci = 8.000 RSD mesečno

Pošto firma ima pretplatu od 24.000 RSD, taj iznos može pokriti prve tri mesečne akontacije u narednoj poslovnoj godini.

U tom slučaju, firma ne plaća porez za prethodnu godinu, niti plaća akontacije za prvi kvartal nove godine. Prva naredna
obaveza za plaćanje može nastati za april, sa dospećem 15. maja.

Da li se iznos akontacije može promeniti tokom godine?

Da. Ako u toku godine dođe do značajnih promena u poslovanju, promene poreskih instrumenata ili drugih okolnosti koje
bitno utiču na visinu mesečne akontacije poreza, poreski obveznik može podneti novu poresku prijavu i poreski bilans
radi izmene mesečne akontacije.

Drugim rečima, ako se poslovanje značajno promeni, moguće je promeniti iznos mesečne akontacije.

Kada se plaća akontacija poreza na dobit?

Akontacija poreza na dobit plaća se nakon što firma ostvari dobit i nakon što se na osnovu poreskog bilansa utvrdi
obaveza za naredni period.

Ako je firma tek osnovana i u prvoj godini poslovanja ostvari dobit, na osnovu tog rezultata se obračunava porez na
dobit i određuje mesečna akontacija za narednu godinu.

Kako se izračunava akontacija?

Akontacija se najčešće izračunava na osnovu konačne obaveze poreza na dobit. Ukupan iznos poreza deli se sa 12 i tako se
dobija mesečna rata akontacije.

Ako se tokom godine pokaže da je procena bila netačna ili ako dođe do značajnih promena u poslovanju, iznos akontacije
može se korigovati.

Zašto je važno na vreme platiti akontaciju?

• Izbegavanje kazni: Neplaćanje ili nepravilno plaćanje akontacije može dovesti do zakonskih
  sankcija i kazni.
• Uredno poslovanje: Redovno plaćanje poreza doprinosi stabilnom i odgovornom poslovanju firme.
• Bolje planiranje cash flow-a: Plaćanjem akontacija poresko opterećenje se raspoređuje tokom
  godine.

Zaključak

Plaćanje akontacije poreza na dobit važna je obaveza za privredna društva, uključujući i novoosnovane firme.

Iako se u praksi kod novih firmi često čeka kraj poslovne godine i konačan obračun poreza, važno je na vreme proceniti
očekivane prihode, rashode i dobit.

Zbog složenosti poreskih propisa i mogućih promena u zakonodavstvu, preporučuje se da se za tačan i personalizovan savet
obratite svom računovođi ili poreskom savetniku.

Napomena: Ovaj tekst je informativnog karaktera i ne predstavlja zamenu za stručni savet računovođe ili
poreskog savetnika.

Za više detalja možete nas kontaktirati putem e-mail adrese:

ili putem kontakt forme.